26 Ağustos 2012 Pazar

Foucault'nun Sarkacı


Fuko'nun Sarkacı basit bir deneydir. Bir sözelci kapasitesiyle ifade etmek gerekirse aslında hep aynı istikamette salınımda bulunan bir sarkaç eğer gerçekten de dünya kendi ekseni etrafında dönüyorsa yerde farklı istikamelerde hareket ediyormuş gibi izler bırakır. Bu basit deneyi; ilk kez, sarkacın hala asılı bulunduğu, Pantheon'da izleyenler dünyanın kendi ekseni etrafında dönüşünü de izlemiş oldular.

Sarkaç aynı yönde salınımda bulunduğu sürece değdiği kumun üzerinde çizdiği farklı rotalar sarkacın yönünün değiştiğini değil dünyanın kendi ekseninde döndüğünü gösterir sadece.

2003-2004 yıllarında yetersiz zekalarıyla balbaylarla birlikte darbe planlayan mayasıl çeneli kifayetsiz muhterisler yıllardır içeride, yargılanıyorlar. 28 Şubat 1997'de mevcut iktidara galiz küfürler ve hakaretler yağdıran postmodern darbeciler tutuklu halde yargılanmayı bekliyor. Hatta göstermelik de olsa 12 Eylül darbecileri bile yargılanmaya başladı. Askerin on yılda bir rot balans ayarı yaptığı bir ülke için müthiş ve muhteşem değişimler bunlar. Darbe vatan kurtarma misyonundan çıkıp tevessül eden insanların senelerce süründürüldüğü belki de mahkum olacakları bir suç haline geldi. Mi?

Geldiyse niye bunun keyfini süremiyoruz. Neden askeri vesayetin yıkılışını kutlamak yerine her gün hesapta askeri vesayeti yıkanların 28 şubat haberciliğinden kopyalanmış kişilik infazlarıyla zekamıza hakaret etmelerini seyrediyoruz, ellerindeki delillere güvenmeyenlerin uydurma delillerini gerçek gibi sunma zavallılığına gülüyoruz. Solculara yönelik eski zamanlardaki yargısız infazlar yerine abdülhamit tarzı öldürmeyen ama süründüren tutuklu yargılamaların ardından sızan eski düzen kokusu niye tütüyor burunlarımızda, niye kulaklarımızda aynı askeri vesayet zamanının hakaretleri çınlıyor başbakan aksanıyla.

Fuko'nun Sarkacı hala aynı yönde salınıyor da dünya kendi ekseni etrafında döndüğü için farklı yönlerde salınıyormuş gibi göründüğü için mi acaba? Sarkacın yönü değişmezken sadece dünyanın dönüşü nedeniyle eskiden farklı bir yerleri çizdiği için mi?

Başbakanının alenen belirli bir politik hareketin, meşhur ve malum cemaatin elinde infaz aletine dönüştüğünü beyan ettiği mahkemelerde yargılananlar ve onların destekcileri bunun cidden askeri darbe yargılaması olduğunu mu düşünecek yoksa kendileriyle aynı yönde salınımda bulunan ama dünya döndüğü için onların tersine güce sahip olanların gadri olarak mı görecek?

Askeri okullarda öğrenci olsanız seneler boyunca zihninize ders programları yoluyla işlenen darbe yoluyla vatan kurtarma misyonunun sakatlığını mı görürsünüz bu yargılamalarda yoksa gün gelir devran döner atasözündeki gibi sarkacın aynı yönde salınımda bulunmaya devam ettiğini sadece dünyanın dönüşü nedeniyle geçici bir mağlubiyete uğradığınızı mı?

Bazıları artık askeri darbe olamayacağını söylüyorlar. Oysa aynı yöntemler kullanıldığı sürece, sarkaç aynı yönde salınmaya devam ettiği sürece, yerde gördüğümüz farklı istikametlere doğru giden çizgiler zamana bağlı geçici farklılıklar sadece.

Bir kurumu güçlü yapan kişilere bağlı olmamasıdır. Yani Erdoğan'ın sadece ölme ihtimalinin bile tellioğlu-seferoğlu hamam kavgasına sebep olduğu akepenin tersine ordu kişilerle kaim değildir. Zaten o sayede her seferinde bir hacıyatmaz gibi doğrulur eğildiği yerden. Bir kurumun zihniyetini değiştirmek yerine onunla aynı zihniyete sahip olarak birebir aynısı iç ve dış mihraklar edebiyatıyla hacıyatmazı emrinize eğdiğinizi zannetseniz bile, bu emredici otoritenin gücüyle sınırlı kalacak ve bu otorite kişilere bağlı olması nedeniyle vakti gelip kişinin ömrüyle birlikte çözüldüğünde hacıyatmazın tekrar yukarıya doğru yükselmesini engelleyecek kurumsal bir çerçeve olmayacaktır.

Çünkü sarkaç hala aynı yönde salınıyor görülen yön farklılığı sarkaçtan değil dünyanın dönüşünden. Ve her gün tekrar tekrar şahit olduğumuz üzere eğer sarkacın istikameti değişmezse yine aynı yerleri çizmesini engelleyecek bir şey yok. Sarkacın salındığı istikameti değiştirme fırsatını ele geçirenler bunu sarkaca değil çizgilere bak tarzı bir cambaz oyunuyla harcıyorlar. Hem de insanın ölümlüğü tüm inançlarının temeliyken kendilerini ölümsüz var sayıp Pantheon'da hala salınan şeyin onu izleyenler değil sarkacın kendisi olduğunu bilmezden gelerek.