5 Eylül 2011 Pazartesi

Serge Alexandre Stavisky

09.06.2011 21:40

   fransızların üçüncü cumhuriyet (1871-1940) dediği rejimin bitiş gongunu çalan adam. la troisième république diyip geçme. 7 yıllık cumhurbaşkanından tevhid-i tedrisat'a, din-devlet ilişkilerinin bu kadar jakobence dizaynına kadar her şeyini borçlu olduğun rejim bu rejimdir. atatürk'e laik cumhuriyet dediği nanede rol modeli olan bu third republic ve onun 1880-1881 kavgalarıdır. neyse stavisky bildiğin dolandırıcı, hani kelebek filminde dustin hoffman'ın canlandırdığı karakter ondan esinlenmiştir, çeşitli mali yolsuzluklara bulaşıyor ama her seferinde hatırlı dostları sayesinde kurtuluyor.

   bu işler böyle sürünce 3. cumhuriyet muhalifleri onu cumhuriyetin yozlaşmasının sembolü ilan ediyor. 1933 sonlarında ölü bulunduğunda tartışmalar da çoğalıyor. cumhuriyet karşıtı sağcılar onu kendi ilişkilerini korumak için hükümet yetkililerinin öldürdüğünü iddia ediyor. zaten meşhur ekonomik bunalım zamanları ve rejim hakkaten burnuna kadar yolsuzluğa batmış durumda. nihayet 6 şubat 1934 günü faşistinden monarşistine tüm sağ kanat hareketler rejime karşı bir gösteriye girişiyor. başbakan vurun diyor ve ondört kişi öldürülüyor. orası türkiye değil. 1871 komününden sonra paris'te ilk kez oluyor bu. hükümet düşüyor.

   stavisky fransa'yı tam ortadan ikiye ayırıyor. bir tarafta sol var. yanda hitler iktidara gelmiş. komünistler hemen sosyalistlere yanaşıyor ve bu faşistlerin hitlervari darbe teşebbüsüydü aman birlik olalım diyor. böylece halk cephesi denilen ittifak kuruluyor. 1936 yılında halk cephesi seçimleri kazanınca bir anda çığ gibi grevler patlak veriyor. iki hafta ücretli yıllık izin yasalaşıyor. fransa bisiklet turunun meşhur olması işte o günlerden yadigar. hayatlarında ilk kez ücretli izin hakkına kavuşan işçiler bisiklet sırtında fransa'yı gezmeye başlıyor. solcu birleşince sağcı durur mu lan bunlar komünistliği getirecekler aman aman diyor. böylece faşizmin gelmesinden korkan solcularla, komünizmin gelmesinden korkan sağcıların düşmanca bakışları altında fransa gordion'un kördüğümünü kesmesi için guderian'ın panzerlerini beklemeye başlıyor.

   işte ne zaman birisi dünyanın en büyük ikinci sömürge imparatorluğunun, haziran 1940'da şanzelize boyunca kaz adımı yürüyen almanları utangaçca seyreden o götünden kıl aldırmaz fransızların, çöküşünü anlatmaya başlasa ilk kalktığı istasyon bu mübarektir. stavisky şahsında bir rejimin tüm yolsuzluğunu simgeleme bahtiyarlığına erişmiş bir girişimci kardeşimizdir.

Hiç yorum yok: