5 Eylül 2011 Pazartesi

Eritre

10.03.2011 15:51

   lisede kullandığımız tarih atlaslarının sonuna doğru afrika sayfası olurdu eskiden. şimdi var mı bilmiyorum. o sayfada 1890 civarı afrikanın nasıl paylaşıldığı gösterilirdi renklerle. cap-cairo projesi kapsamında boydan boya ingiliz pembesi yarardı haritayı. batı afrika tuhaf bir fransız moruna boyalıydı neredeyse komple. diğer yerlerde ispanyol kırmızısı, alman açık yeşili filan serpiştirilmişti. bağımsız ülkeler koyu yeşil ile gösterilirdi ve iki taneydi sadece. en batıda hayırsever amerigalıların azad edilmiş köleler için kurduğu göt kadar liberya, en doğuda ise büyük ihtimal hıristiyan olduğu için paçayı yırtmış habeş imparatorluğu.

   italyanlar koloni de koloni diye çıldırmaya başladığında tek elde edebildikleri somali kıyısındaki güçsüz sultanlıkları koruma altına alabilmek olmuştu. eğer koloni imparatorluğu kurmak istiyorlarsa yapabilecekleri iki şey vardı afrikada. habeş imparatorluğuna sulanmak ve kendisi de çöken osmanlının trablusgarp toprağını hacılamak. ikisini de yaptılar. eritre, habeş imparatorluğundan tırtıklanarak kurulan bir ülkedir. tüm habeş topraklarını almaya çalışan ve 1896 yenilgisi ile bunu başaramayan italyanlar bura ile yetindi. hayali bir ülkedir çoğu afrika ülkesi gibi. öyle ki eritre adı bile italyanlarca bölge sömürgeleştirildiğinde roma döneminden hareketle verilmiş bir addır.

   eritre aslında bize yabancı değildir. o meşhur muhteşem yüzyılın ikinci yarısında portekizlilerle girilen hind yolu mücadelesi kapsamında geçici süre ile elde tutup sonra boşalttığımız, hani her sınıfta mevcut kocaman tarih haritalarımızda osmanlının en geniş sınırlarının güney köşesini süsleyen habeş eyaletidir aynı zamanda.

   italyanlar 1936'da eritre'den yola çıkıp üç yıllık savaşın ardından habeşistan'ı istila ettiler. öyle olunca babalarımızın etrafındaki aslanlarla çektirdiği resmi yüzünden adını ezbere bildiği `haile selassie`, italyanlarla kurtuluş savaşı verdiği için, ikinci savaşı müttefikler kazanınca eritre'de ona verildi. ama asla habeşistan'ın bir parçası olmadı. aslanlar aslanı lakaplı imparator 40 yılı aşkın hükümdarlıktan sonra 1974 yılında marksist subaylarca devrilince eritre'nin bağımsızlık mücadelesi bir anda komünistlerle yeşil kuşak savaşına dönüştü.

   ülkenin yarısından çoğu müslüman. arap ülkeleri destek olmaya destek olmak istiyordu ancak eritre kurtuluş hareketinin başında `isaias afewerki` vardı. kendisi hakkında wikileaks'de epey malumat var. wikipedia'da gayet güzel özetlenmişken http://en.wikipedia.org/wiki/Isaias_Afewerki tekrarlamak gereksiz ama bu deli herif yaklaşık 110 yaşına kadar yaşayacağına ve eritre'nin başında kalacağına inanıyor, kendi pişirdiği hariç yemek yemiyor falan filan. neyse tüm arap ülkeleri israil israil diye delirirken israil'den askeri yardım aldığı için müslüman komşular hep mesafeli oldular buna.

   1991 yılında etyopyalı komünistler soğuk savaş sonrası kağıttan şato yıkım töreniyle devrilince afewerki nihayet eritre'nin bağımsızlığını ilan edip başına geçebildi. eritre şu anda kırma bir kuzey kore gibi. ama nükleer silahı olmadığı ve etyopya hariç pek kimseye bulaşmadığı için dikkat çekmiyor. her batı ateşinde pişmiş doğulu gibi zaman zaman bu afrikalılara sinir olurum. kolonyal dönemden bu yana bunca sene geçti niye hala kalkınamıyonuz lan deyyuslar diye. sonra da kendimden utanırım. çünkü bu mantık 1890'da gelen kolonicilerin siz geri kaldınız biz sizi hızlı bir şekilde uygarlaştıracağız söyleminin yeniden üretiminden başka bir şey değil. eritre bir an olsun soluklanamadı ki ne olduğuna, ne olmadığına karar versin. bikavz bu afewerki efendi var ya, çinli diplomatların deyişiyle, mao döneminde ne varsa yanlış, onları almış kültür devrimi esnasında eğitim için gittiği çin'den. yani yine biz yabancıların ülkeye attığı bir kazık sözkonusu.

Hiç yorum yok: