26 Ağustos 2011 Cuma

Yüzbaşı Selahattin'in Romanı

11.10.2009 18:12

   yüzbaşının oğlu babasının anılarını önce `kemal tahir`'e teslim ediyor. çıkan eser malum `yorgun savaşçı`. oğul babasının anılarından çıkan milli mücadele romanından ürküyor ve bu sefer ilhan selçuk'a teslim ediyor anıları. şansımız ilhan selçuk'un o zamanlar pür ulusalcıya dönüşmemiş olması. iyi saklanmış anılar demetinden leziz bir roman süzmüş. ilk cildi 1912-1919 arasını anlatırken ikinci cilt kurtuluş savaşını anlatır.

   1914 kışının soğuk bir gününde haydarpaşa'dan kalkan tren selahattin de dahil beşinci kuvva-i seferiye karargahını taşımaktadır. `reval mülakati`nde memleket paylaşıldı diye iktidara geçen genç subaylar altı yıl sonra varolanı savunmak yerine turanı fethetme düşüne kapılırlar. enver 11 bin kişilik tümenler kurar seferi kuvvetler adıyla. birinci levent-dördüncü levent gibi arası boş olan cinsinden birinci ve beşinci kuvve-i seferiye. beşincinin görevi hind'i, çin'i maçin'i fethetmektir. eriyle subayıyla sadece 11 bin mehmet, başlarında enver'in amcası halil, asyayı fethetmek üzere yola düşerler. niğde ulukışla'dan daha ileriye yol olmayan bir memleketten asyaya erişmek üzere, dillerinde turan marşı ile...

   düş üç ay sürer. iran'a giren beşinci seferi kuvvet dilmaç savaşında ruslarla karşılaşır. sonra varolanı korumak için ırak'a döner 51. piyade tümeni olur. düş kısa sürmüş gerçek galip gelmiştir. selahattin, komutan halil kut'un iç halkasına dahil sağlam bir ittihatçı olduğu için onla beraber devam eder serüveni. roman ırak cephesinin hikayesidir aynı zamanda. kut-ül amare gibi zaferler, bağdat'ın kaybı gibi yenilgiler. bir ara selahattin, kolordu komutanı kazım karabekir'in yaveri olur. gerçekçi karabekir bir gün ona, buraları siktir edelim yurdumuza dönelim der. bu cumhuriyetle beraber hakim olacak no ortadoğu no arapın ilk işaretlerindendir.

   savaşın sonlarında istanbul'a izne gelir selahattin. yolda konya'da tonlarca ekmek müşteri beklerken aksaray'da yangın yerinde aileler açlıktan çocuklarını satmaktadır. kendileri cephede savaş ve kahramanlık eksenli bir hayat sürerken cephe gerisinde halk ölmüş ağlayanı yoktur. sonra bir mucize olur `kafkas dağlarında çiçekler açar`. rusya çöker ve doğan boşluk o kadar derindir ki 20 bin osmanlı bile kafkasları işgale yeter. halil paşa ve selahattin, çöküşün aylarla ölçülebilir yakınlıkta olduğu zamanda osmanlı'nın son fetih serüvenine girişirler. soğuk bir kış günü haydarpaşadan kalkan trende turana doğru başlayan heyecanlı selahattin'in serüveni yine soğuk bir 1919 kış günü batum'dan istanbul'a kalkan bir gemide yenik ve yorgun selahattin'in uzak ufka bakışıyla sona erer. birinci cilt ve imparatorluk bitmiştir.

   ikinci cilt daha az bilinir. çünkü netameli konulara, kemal tahir'e yogun savaşçı için ilham veren konulara değinir. selahattin, `bekir sami günsav`'ın yaveri olarak onunla anadolu'ya geçer. şimdi kuvva-i milliye diye destanlaştırılan mücadelenin mucidi 57. tümen komutanı albay `mehmet şefik aker`, onu temel mücadele yöntemi haline getiren ise 17. kolordu komutanı bekir sami'dir. ve bu öyle halkın güle oynaya katılımı ile olmamıştır. işte ikinci cilt en yakından bunları anlattığı için tehlikelidir, görülmek istenmez. zaten albay aker olsun, albay bekir sami olsun başarının bedelini tarihin karanlıklarında unutularak öderler. ikinci cilt temmuz 1920'de bursa'nın düşüşünün günah keçisi olarak bekir sami'nin seçilişi ile biter. mücadelenin yaratıcılarının dönemi bitmiş sıra zafere taşıyacak kahramanlara gelmiştir.

   ilhan selçuk'un kolay okunan bir üslupla kitaplaştırıldığı anılar, o döneme ilişkin en güzel kaynaklardan biridir.

Hiç yorum yok: