31 Ağustos 2011 Çarşamba

Osmanlı Ordusu 1914 Yılı Subay Tasfiyeleri

25.04.2010 12:17

   `enver paşa` tarafından ocak 1914'de harbiye nazırı ve başkumandan vekili olur olmaz gerçekleştirilen tasfiyedir. 1908 devrimi sonrasında osmanlı ordusunda ilk tasfiye 1910-1911 yıllarında gerçekleştirilen tasfiyedir. ulu hakan abdülhamid han politik nedenlerle ordunun subay kadrosunu semirtmiş, bol keseden dağıttığı rütbelerle adeta bir operet ordusu yaratmıştır ki benzeri bir şişkinlik 27 mayıscılar tasfiye edene dek tek parti dönemi mirası olarak cumhuriyette de mevcut olmuştur. işte 1908 hareketi sonrasında onbinin üzerinde subay, bunlar alaylı tabir edilen ve hem hamid'e sadık varsayılan hem de ideolojik olarak rakip görülenlerdi, rütbelerin yaş hadleri düzenlenerek tasfiye edilmiştir. ayrıyeten hamid'in dağıttığı mevcut rütbelerde de indirime gidilmiştir.

   bu defa balkan bozgununun ertesinde, cebi orduya dair hayallerle dolu olan enver paşa yetkiyi ele geçirir geçirmez 1.300 civarında subayı tasfiye etmiştir. bahane balkan savaşlarında yetersizliği görülenler olsa da bu vesile ile örgütün temel dayanağı olan genç subayların orduda tam hakimiyeti sağlanmıştır. bugün birinci dünya savaşında osmanlılara dair tüm olaylarda etrafta binbaşıların, yarbayların, albayların isimlerinin havada uçmasının nedeni bu tasfiyedir.

   bugün 25 nisan 1915 çanakkale savaşlarının yıldönümü kutlanacak. meşhur 19. tümen'in komutanı mustafa kemal'in rütbesi sadece yarbaydır. rütbe ezberlemiş herkesin bildiği üzere normalde olması gereken rütbe ile bu rütbe arasında iki-üç rütbe ve yıllarca kıdem vardır. dünya savaşında osmanlı ordusunda tümenleri yarbayların, kolorduları albayların, orduları tuğgenerallerin yönetmesinin nedeni bu tasfiyedir. bu tasfiye sayesinde partiye ve ideolojisine sadık bir komuta kontrol yapısı oluşturulmuş ve bu yapı bir ayda çöken eski ordunun tersine dört yıl cephede direnebilmiştir.

   ancak askerlik milletin gözünü boyarken hamaset dolu nutuklara ihtiyaç gösterse de maddi bir iştir. bu komuta kadrosu da eksik rütbelerini ve tecrübelerini mehmedin kanı ile tamamlamıştır. onbinlerce mehmed sırf bu eksiklikler nedeniyle denenerek öğrenilen savaşlarda ölmüştür. bu açıdan enver paşa tasfiyesi, stalin'in, kalan subayların bir anda iki üç rütbe yükseldiği ve acemiliklerini binlerce asker öldürterek giderdikleri 1937 kızılordu tasfiyesine benzer.

Hiç yorum yok: